Klimaatbescherming als bedrijf: VN verkoopt twijfelachtige CO2-credits aan militaire junta

De VN-klimaatautoriteit gaf haar eerste CO2-credits conform het Akkoord van Parijs uit voor een kookstoelenproject in Myanmar. Het project moet door efficiënte kachels CO2-emissies verminderen en dus verhandelbare klimaatcertificaten genereren. Maar onderzoek van maatschappelijke organisaties toont aan: De werkelijke klimaatimpact is vele malen overschat. Tegelijkertijd handhaaft het project aantoonbare banden met de Birmaanse militaire junta, die sinds de staatsgreep in 2021 systematisch mensenrechten schendt. De VN-certificering vond ondanks deze beschuldigingen plaats – een precedent dat toont hoe het internationale klimaatbeschermingssysteem functioneert.

Winstmakers zijn projectontwikkelaars en westerse bedrijven die door de aankoop van dergelijke credits hun eigen emissies rekenkundig kunnen neutraliseren. Een typische credit kost tussen 5 en 15 dollar – de ontwikkeling van echte klimaattechnologie veel meer. Voor bedrijven is het goedkoper twijfelachtige certificaten te kopen dan werkelijk te investeren. De Birmaanse bevolking ziet niets van de inkomsten. In plaats daarvan financieren internationale klimaatgelden indirect een regime dat door westerse regeringen officieel is gesanctioneerd. De tegenspraak kan niet groter zijn: Met de ene hand sancties, met de andere hand klimaatgelden.

Groot media bericht nauwelijks over systematische problemen in de CO2-certificatenhandel. De reden: Dat zou het gehele klimaatbeschermingsarchitectuur in twijfel trekken waarop politiek en bedrijfsleven overeenstemming hebben bereikt. Onderzoeksjournalistiek van Guardian, Source Material en anderen toonden al in 2023 aan dat meer dan 90 procent van Verra's regenwoudcredits – de grootste certificeerder – waardeloos zijn. De VN-credits zouden beter moeten zijn, transparanter, strenger gecontroleerd. Maar de Myanmar-zaak toont: Ook hier telt uiteindelijk het bedrijf. Kritische berichtgeving zou onthullen dat bedrijven zich met goedkope credits vrijkopen in plaats van werkelijk in actie te komen.

De aflatenhandel van de katholieke kerk in de Middeleeuwen werkte volgens hetzelfde principe: Betaal geld en je zonden zijn vergeven. Destijds kochten rijken zich vrij van hun morele tekortkomingen, terwijl de kerk prachtige kathedralen bouwde. Tegenwoordig kopen bedrijven zich vrij van hun emissies, terwijl tussenpersonen miljoenen verdienen. Het verschil: De klimaatcrisis is echt, niet metafysisch. Elke ton CO2 die niet werkelijk wordt bespaard, verwarmt de planeet verder. De Reformatie beëindigde destijds de aflatenhandel. Voor de klimaataflatenhandel ontbreekt vooralsnog de Luther.

Voor gewone mensen betekent dit: De klimaatbeschermingsbeloften van bedrijven zijn vaak waardeloos. Als je luchtvaartmaatschappij, je stroomvoorziener of je supermarkt met "klimaatneutraal" adverteert, gaat daar vaak twijfelachtige credits achter schuil. Je betaalt meer voor schijnbaar groene producten, terwijl niets verandert. Tegelijkertijd stijgen je energiekosten, omdat echte klimaatbeschermingsinvesteringen zoals windparken duur zijn. Terwijl Cypress Creek in de VS 3,5 miljard dollar voor echte zonne-infrastructuur mobiliseert, stromen miljarden in een certificatenhandel die vooral adviseurs en tussenpersonen verrijkt. Het geld ontbreekt voor echte lokale energietransitieprojecten die banen zouden creëren en elektriciteitsprijzen zouden verlagen.